Fosfaatrechten: Voor pachter of verpachter?

fosfaatrechten en pacht

Wie komen bij pacht de fosfaatrechten toe? Is dat de pachter of de verpachter? Het Pachthof in Arnhem heeft onlangs in een tussenarrest de hoofdlijnen voor de beantwoording van deze vragen uiteengezet. ‘Fosfaatrechten zijn in beginsel van de pachter en er is geen reden de rechten aan de verpachter over te dragen bij het einde van de pacht’. Zo gezegd, zo gedaan?

Een ingewikkelde kwestie

Het Pachthof moet zich in deze zaak buigen over een ingewikkelde kwestie. Het betreft hier een proefproces tussen een pachter, die in 2018 de hoeve overnam, en de verpachter. De vraag: Hoe verdelen we de lusten en lasten? Daarbij zijn twee factoren vooral van belang: De bijdrage van elke partij aan het tot stand komen van de fosfaatrechten en de gevolgen van het niet-toekennen van fosfaatrechten aan de verpachter.

Uitspraak

In dit geschil staat de contractuele verhouding tussen de pachter en de verpachter centraal. De rechter kijkt eerst naar de inhoud van de overeenkomst. Verschaft de overeenkomst geen duidelijkheid?  Dan beoordeelt de rechter wat de wet, gewoonte en redelijkheid en billijkheid zeggen.

In deze situatie gaf de overeenkomst geen helderheid. Logisch, want weinigen zagen het fosfaatrechtenstelsel aankomen, laat staan dat ze er in de pachtovereenkomst iets over vermeldden. Ook de wet en de gewoonte bieden geen uitkomst. De wetgever heeft zelfs expliciet aangegeven de verdeling van de fosfaatrechten aan de partijen over te laten. Verder is er ook nog geen gewoonte ontstaan, omdat het fosfaatrechtenstelsel pas net is ingevoerd.

Dan komt het dus aan op de redelijkheid en billijkheid: Wat is op basis van de omstandigheden in deze specifieke situatie een acceptabele uitkomst? Dit brengt mee dat onder bepaalde voorwaarden een verplichting tot overdracht bestaat.

Hoofdregel en uitzondering

De hoofdregel is dat de fosfaatrechten van de pachter zijn. Maar, de fosfaatrechten komen ook de verpachter toe indien hij langdurig bedrijfsmiddelen aan de pachter ter beschikking stelt, die van overwegend belang zijn voor de exploitatie van het bedrijf. Onder bedrijfsmiddelen vallen zowel grond als gebouwen.

Deze redenering is gebaseerd op de gedachte dat:

  1. De grond en gebouwen die de verpachter ter beschikking stelt een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de omvang van de veestapel en dus het aantal fosfaatrechten.
  2. Na het einde van de pachtperiode de grond of gebouwen zonder rechten minder waard zijn, omdat een opvolger eerst zal moeten investeren in fosfaatrechten.

Richtlijnen

Wanneer, en in welke verdeling, moet de pachter de fosfaatrechten dan wel overdragen aan de verpachter? Het Hof geeft een aantal handvatten:

  1. De pacht (regulier of geliberaliseerd) is voor twaalf jaar of langer aangegaan.
  2. Het betreft:
    1. hoevepacht (volledige bedrijf is pachtbedrijf), of
    2. pacht van los land van vijftien hectare of meer, of
    3. pacht van een gebouw, voor zover dit is ingericht voor de melkveehouderij, noodzakelijk is voor het bedrijf en door de verpachter ter beschikking is gesteld.
  3. Van de toegekende fosfaatrechten wordt dan 50% toegerekend aan deze grond en gebouwen. Overigens blijven fosfaatrechten die de pachter zelf koopt wel volledig in zijn eigendom.
  4. Op het moment dat de pachtovereenkomst eindigt, draagt de pachter alle fosfaatrechten (dus 100%) aan de verpachter over. De verpachter betaalt de pachter vervolgens 50% van de marktwaarde van de fosfaatrechten. De pachter heeft in deze situatie dus alleen aanspraak op een vergoeding in geld en niet op fosfaatrechten.

Vervolgtraject

De uitspraak van het Pachthof is een tussenarrest. In deze zaak betreft het een langdurige hoevepacht, waardoor de pachter volgens het Pachthof 100% van de toegekende fosfaatrechten aan de verpachter moet laten aan het einde van de pacht. Op dat moment heeft de pachter aanspraak op een vergoeding van 50% van de waarde van de fosfaatrechten.

Maak eerst duidelijke afspraken

Wij adviseren pachters op dit moment geen fosfaatrechten te verkopen, tenzij duidelijke afspraken met de verpachter zijn gemaakt.

Bent u als pachter van plan uw onderneming over te dragen of te stoppen? Dan heeft deze kwestie voor u dus impact. Op dit moment is het belangrijk dat u de fosfaatrechten niet zomaar verkoopt. Wij kunnen u helpen bij het bepalen van uw juridische positie en het maken van afspraken met de verpachter.

We houden de ontwikkelingen in de gaten en informeren u zodra er meer bekend is. Hebt u vragen over bovenstaande? Neem contact op met uw acconavm adviseur of maak gebruik van onderstaand adviesformulier.

Advies nodig rondom dit onderwerp?
Vul het formulier in en wij nemen contact met u op
  • Vul onderstaand formulier in en wij nemen contact met u op.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.



<< terug naar overzicht