Fosfaatrechten: alles wat u moet weten!

Wetsvoorstel aangeboden aan Tweede Kamer

Fosfaatrechten: alles wat u moet weten!

Fosfaatrechten

Wetsvoorstel aangeboden aan Tweede Kamer

Op donderdag 8 september 2016 heeft staatssecretaris Van Dam het wetsvoorstel fosfaatrechten aan de Tweede Kamer aangeboden. Wij geven u hierbij graag een samenvatting van de op dit moment beschikbare informatie.

Wilt u deze informatie als pdf ontvangen? Download dan onderaan de pagina de whitepaper en ontvang deze kosteloos in uw mailbox. 

Achtergrondinformatie

Naast de brief van de staatssecretaris aan de Tweede Kamer is er ook een ‘wetsvoorstel met memorie van toelichting’ die veel dieper ingaat op het wetsvoorstel. Daarnaast willen we u nadrukkelijk wijzen op de kritische brief van de Raad van State inzake fosfaatrechten, die kritische kanttekeningen zet bij inmenging in eigendomsrecht bij afroming en de beperkte knelgevallenregeling.

Status

Het wetsvoorstel is aan de Tweede Kamer aangeboden. De Kamer kan de komende periode schriftelijke vragen indienen. Deze herfst volgt een Kamerdebat waarin Van Dam in zal gaan op de gestelde vragen. Het Kamerdebat zal naar verwachting in oktober plaatsvinden.

Daarna moet het wetsvoorstel – al dan niet met aanpassingen uit de Tweede Kamer – nog door de Eerste Kamer. Alles is erop gericht dat dit voor 31 december 2016 is afgerond.

In de politiek gebeurt het vaker dat een eerste wetsvoorstel scherp is opgezet en later een verruiming wordt geboden op aandrang van oppositiepartijen. Dit met de inzet om voldoende steun van die partijen in beide Kamers te krijgen. Dit gaat doorgaans om kleine aanpassingen die wel cruciaal kunnen zijn (bijvoorbeeld knelgevallen).

De kern van het wetsvoorstel

De kern van het wetsvoorstel is gebaseerd op de volgende registratie van uw bedrijf:

  • Stuks melkvee en jongvee op 2 juli 2015.
  • Melkproductie van hele jaar 2015.
  • Melkproductie per koe berekend door: melkproductie geheel 2015 gedeeld door melkkoeien gemiddeld aanwezig in 2015.
  • Oppervlakte grond in gebruik in 2015 volgens GDI opgave 2015.
  • Fosfaatklasse grond (PAL en PW) zoals vanuit grondonderzoek bekend.

Inmiddels heeft u van de RVO (zie mijn RVO) informatie ontvangen inzake deze registratie. Als deze gegevens niet correct zijn kunt u hiervoor een zienswijze indienen voor 1 oktober 2016. Wij komen zeer regelmatig tegen dat de gegevens niet correct zijn en adviseren u nadrukkelijk uw registratie na te gaan.

Beschikking fosfaatrechten

Na invoering van de wet (beoogd per 1 januari 2017) ontvangt u een beschikking van uw fosfaatrechten van RVO op basis van uw registratie.

Sancties op een fosfaatoverschot worden allemaal achteraf toegepast. Na afloop van het jaar wordt dit op basis van vee en melkproductie in beeld gebracht. De sancties zijn fors en financieel dusdanig dat teveel geproduceerd fosfaat zeker flink geld gaat kosten. Dit met maar één doel, voorkomen dat extra productie interessant is.

Doelstelling fosfaatproductie en korting

Doelstelling van de wet is dat de fosfaatproductie per 1 januari 2018 in Nederland conform het plafond is. Belangrijkste motivatie hiervoor is het in de derogatiebeschikking genoemde plafond waar Nederland aan probeert te voldoen om derogatie veilig te stellen.

Waar eerder de indruk is gewekt dat 8% korting het maximum is, wordt nu nadrukkelijk genoemd dat dit het streven is. Elke tegemoetkoming die politiek wordt weggegeven, wordt mogelijk met extra korting gecompenseerd en kan daarmee een sigaar uit eigen doos worden. Deze korting wordt vastgesteld op 1 juli 2017. Vanaf 2018 wordt aan bedrijven de fosfaatrechten minus korting toegekend.

Nieuw is dat het wetsvoorstel ook een korting mogelijk maakt van varkensrechten (1% overschrijding) en pluimveerechten (3,3% overschrijding) mocht dat nodig zijn voor het totale Nederlandse plafond.

Tegemoetkoming voor grondgebonden bedrijven

Melkveebedrijven die in 2015 meer grond (plaatsingsruimte) hadden dan de veestapel op 2 juli 2015 hebben zogenaamde latente ruimte. In het wetsvoorstel is opgenomen om deze latente ruimte deels of geheel te compenseren. Deze bedrijven worden dus enerzijds 4-8% (streven) gekort en ontvangen anderzijds een deel van de korting terug. Een grotere tegemoetkoming vanuit grond dan de korting van 4-8% is niet voorzien. Kamerbehandeling kan dit nog veranderen, aan de motie is niet geheel tegemoet gekomen.

Vooralsnog is het uitgangspunt van de wet dat iedereen gelijk wordt gekort. Oftewel, dieren die worden gehouden met grond eronder en zonder grond eronder worden gelijk gekort. Kamerbehandeling kan hier nog verandering in brengen.

Biologische bedrijven

Ondanks dat er wel een motie is ingediend, is er vooralsnog geen specifieke voorziening voor biologische bedrijven. Kamerbehandeling kan ook hier nog verandering in brengen.

Bedrijfsoverdracht in familiesfeer vrijgesteld van korting

Overdracht van fosfaatrechten in de familiesfeer (eerste-, tweede- en derdegraads) wordt vrijgesteld van korting. Bij deze vrijstelling wordt overdracht aan een BV binnen de familie nog niet genoemd. Kamerbehandeling kan dit nog veranderen. Wij vragen hier aandacht voor.

Knelgevallen

Eerder werden de volgende knelgevallen door de staatssecretaris benoemd:

  • Buitengewone omstandigheden (ziekte agrariër of ziekte veestapel) waardoor op 2 juli 2015 meer dan 5% minder vee dan in 2014 werd gehouden.
  • Recent gestarte bedrijven die op 2 juli 2015 onomkeerbare financieringsverplichtingen waren aangegaan.
  • Bedrijven die op 2 juli 2015 hoofdzakelijk jongvee hielden met inzet om deze na afkalven te melken.

In dit wetsvoorstel is de knelgevallenvoorziening nadrukkelijk ingeperkt.

Alleen de buitengewone omstandigheden staan in het huidige wetsvoorstel nog genoemd (ziekte veestapel of agrariër). Voor de overige situaties wordt aangegeven dat de definitie te kwetsbaar is en afbakening (wie wel, wie niet) dermate lastig is dat het beter is de knelgevallenregeling te beperken.

Voor sommige bedrijven zijn de gevolgen van het inperken van de knelgevallenregeling groot. Het advies van de Raad van State (zie verder) staat op onderdelen echter haaks op de inzet van het wetsvoorstel. Kamerbehandeling kan zeker nog leiden tot aanpassing van de knelgevallenregeling.

BEX, voerspoor en KringloopWijzer (KLW)

Het wetsvoorstel is geheel gebaseerd op forfaitaire normen. De fosfaatrechten worden uitgedeeld op basis van forfaitaire normen.

In de toelichting wordt op de volgende bedrijfsspecifieke routes ingegaan

  1. BEX; de Bedrijfsspecifieke EXcretie kijkt alleen naar het rantsoen dat de veestapel gevoerd is en niet naar de gehele kringloop. Het wetsvoorstel fosfaatrechten biedt dan ook NIET de mogelijkheid om middels de BEX te laten zien dat u minder fosfaat voert.
  2. KLW; het wetsvoorstel is zo opgezet dat – zodra er overeenstemming is over de borging van de KringloopWijzer – deze WEL als mogelijkheid wordt gezien om te laten zien dat u uw veestapel minder fosfaat voert en u hierdoor een lagere excretie per dier mag hanteren. Echter, in de toelichting van het wetsvoorstel wordt nadrukkelijk onderstreept dat er momenteel nog geen zekerheid is voor een goede borging en daarom nu nog geen gebruik van KLW kan worden gemaakt.

De inzet van zowel het ministerie van Economische Zaken als de overige sectorpartijen is er nadrukkelijk op gericht deze borging van voldoende zekerheid te voorzien. In de toelichting gaat de staatssecretaris expliciet in op hoe hij – zodra er zekerheid is over de borging van de KLW – het wetsvoorstel middels een ministeriële regeling hierop aan wil passen.

Aan- en verkoop van fosfaatrechten

Het is mogelijk om fosfaatrechten over te dragen aan derden. Buiten de familie vindt er dan een korting van 10% plaats. Deze korting is ook eerder genoemd. Kamerbehandeling kan nog leiden tot een hogere korting bij overdracht om meer knelgevallen of grondgebonden bedrijven tegemoet te komen. De verwachting is dat de 10% overeind blijft.

Huur en verhuur van fosfaatrechten

De wet maakt het ook mogelijk om rechten te huren of verhuren. Echter, ook in die situatie wordt bij overdracht 10% gekort. Wilt u rechten verhuren dan is het dus zaak om een strategische partner te zoeken om te voorkomen dat er elke keer bij overdracht 10% wordt gekort. Door deze systematiek lijkt er geen verschil tussen huur of koop (op afbetaling). Juridisch is dat verschil er echter nadrukkelijk wel, dit vergt extra aandacht.

Fosfaatrechten en afschrijven

Het huidige wetsvoorstel gaat ervan uit dat er niet kan worden afgeschreven op aangekochte fosfaatrechten. U zou kunnen verwachten dat bij verkoop de opbrengst van de rechten dan ook onbelast is. Helaas is dat ook te kort door de bocht. Kamerbehandeling kan afschrijving en winst bij verkoop zeker nog veranderen.

Prijs fosfaatrechten

In het memorie van toelichting noemt de staatssecretaris zelf een prijs van € 100 per kg fosfaatrecht. Hij baseert dit op de € 5500 die gemiddeld werd betaald in 2002-2010 voor 8500 kg melkquotum. En anderzijds op een melkkoe met 8500 kg melk en een gemiddelde jongveebezetting die een fosfaatproductie van 53 kg fosfaat heeft.

Echter hierin is geheel geen rekening gehouden met het feit dat er nu naast aankoop van fosfaatrechten ook grond nodig is (vanuit AMvB Grondgebonden groei melkveehouderij) en er bij gebrek aan grond mest afgevoerd moet worden.

Derogatie

Hoewel het behouden van de derogatie een belangrijke doelstelling van de fosfaatrechten is, kan hierover op dit moment geen enkele zekerheid worden gegeven. Het effect van (gedeeltelijk) verlies derogatie is groot. Op zandgrond is per hectare 60 kg stikstofruimte minder beschikbaar en op kleigrond 80 kg stikstofruimte. Dit leidt direct tot grote hoeveelheden mest die moeten worden afgevoerd. Op zandgrond 15 m3 en op kleigrond 20 m3, als stikstof het meest beperkend is in uw bedrijfsvoering. Dit effect is zeer groot.

De tegenhanger van mestafvoer is voldoende grond onder uw veebedrijf. In toenemende mate zien we samenwerkingsverbanden ontstaan om meer grond onder het (melk)veebedrijf te krijgen.

Motivatie hiervoor is ook nadrukkelijk de 80% graslandeis bij de melkveehouder en vergroeningsregelgeving bij de akkerbouwer. We zien niet alleen verkenning voor samenwerking met akkerbouwers, maar ook met extensieve melkveehouders, jongveeopfokbedrijven en natuurorganisaties.

Grondgebondenheid, let op mest-voer contracten

Bij de Kamerbehandeling van grondgebondenheid is expliciet geëist dat dit in de wet werd opgenomen. In het wetsvoorstel fosfaatrechten is dit dan ook meegenomen.

Destijds was de staatssecretaris van mening dat hij voor de AMvB Grondgebonden groei melkveehouderij niet tegemoet kon komen aan de grote wens vanuit de sector voor mest-voer contracten of regionale kringlopen, vooral omdat dit ruimte voor groei kon geven die niet gewenst was. Nu de fosfaatrechten de groei beperken is er in principe ruimte om anders met mest-voer contracten om te gaan.

Onze inzet is er dan ook nadrukkelijk op gericht dat dit item wordt verruimd en mest-voer contracten onder de grondgebondenheid vallen. Kamerbehandeling kan namelijk nog leiden tot aanpassing.

Advies Raad van State

De Raad van State is ronduit kritisch over de uitgevoerde eigendomstoets. Ze stelt kritische vragen of het wel verantwoord is om generiek te korten, 10% af te romen bij overdracht, bij de tegemoetkoming voor grondgebonden bedrijven ten koste van intensieve bedrijven en de inperking van de knelgevallenregeling. Stuk voor stuk cruciale items voor het effect van de invoering van fosfaatrechten op uw bedrijf.

Het advies van de Raad van State wordt meegenomen in de Kamerbehandeling en zal inhoudelijk zeker van invloed zijn.

Conclusie en advies

De wettekst sluit in de basis in grote mate aan bij wat we u via eerdere berichtgeving (nieuwsbrieven en video’s) hebben gebracht. De verandering zit vooral in de beperking van de knelgevallenregeling en helderheid rondom bedrijven met meer grond dan vee. Wat betekent dit voor u?

Welke stappen zijn nodig voor uw bedrijf?

  1. Controleer uw servicebericht fosfaat van de RVO. Onze ervaring is dat de veegegevens vaak kloppen, maar de werkelijke melkproductie regelmatig hoger is dan bij de RVO geregistreerd en dat de grondregistratie (ha en fosfaatklasse) regelmatig niet klopt. Ook is extra aandacht nodig voor samenwerkingsverbanden, jongveeopfoksituaties en bedrijven met ook vleesvee.
  2. Dien bij knelpunten een zienswijze in voor 1 oktober 2016.
  3. Anticipeer met uw veestapel, grondgebruik en voerstrategie (BEX uit KringloopWijzer) op de situatie 2017 (voor korting) en 2018 (na korting). Mogelijkheden in de markt dienen zich snel aan nu er duidelijkheid is over aan- en verkoop en huur/lease.
  4. Extra aandacht is nodig voor overschot en mestafvoer op uw bedrijf. Wij hanteren daarbij een situatie zonder en met derogatie. Grond is een belangrijke sleutel.

Bent u klant van acconavm? Uw adviseur neemt op korte termijn contact met u op voor de specifieke actiepunten op uw bedrijf. U kunt uiteraard ook (eerder) contact met uw adviseur opnemen indien u vragen hierover hebt. Bent u nog geen klant? Uiteraard zijn wij u graag van dienst. Kijk op de contactpagina voor een kantoor bij u in de buurt of maak gebruik van onderstaand adviesformulier.

Wilt u deze informatie als pdf ontvangen? Download dan hieronder de whitepaper en ontvang deze in uw mailbox.

Ontvang nu uw gratis whitepaper
Fosfaatrechten alles wat u moet weten whitepaper - september 2016.pdf
  • Door het invullen van deze whitepaperaanvraag verstrekt u de ingevulde gegevens aan acconavm. Deze gegevens worden verwerkt in ons CRM-systeem en worden vertrouwelijk behandeld. Uw gegevens worden enkel voor interne doeleinden gebruikt en zijn alleen inzichtelijk voor medewerkers die hier bij moeten kunnen, voor de juiste afhandeling en opvolging van uw aanvraag. Wilt u meer weten over hoe wij veilig gegevens verwerken? Bekijk dan ons privacystatement.
Advies nodig rondom dit onderwerp?
Vul het formulier in en wij nemen contact met u op
  • Vul onderstaand formulier in en wij nemen contact met u op.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.



<< terug naar overzicht