Agrarische bedrijfsoverdracht: Op naar de volgende fase

agrarische bedrijfsoverdracht

Agrarische bedrijfsoverdracht is een proces van jaren. Er gaat veel aan vooraf en na de overdracht is het traject nog niet afgerond. Op tijd nadenken en zaken regelen kan een hoop ellende schelen. Niet in de laatste plaats in de familie, aldus vier specialisten van acconavm.

“In de agrarische sector is bedrijfsopvolging een belangrijk onderwerp,” vertelt Colette Cohen, Senior Juridisch Adviseur. “Dat is niet zomaar. De materie is complex. Er speelt bij opvolging van alles op verschillende vlakken. Men wil bovendien goed zorgen voor het familiebezit. De emotionele aspecten, die in het proces ook een belangrijke rol spelen, worden nog wel eens onderschat.” Haar collega Grietje Frederiks, Specialist Belastingadvies, knikt instemmend: “Het gaat vaak om veel vermogen en de ouders willen graag een redelijke verdeling tussen de bedrijfsovernemer -meestal een van de kinderen, die het bedrijf toebedeeld krijgt- en de overige kinderen. Dat kan lastig zijn. De andere kinderen hebben nogal eens het gevoel dat ze er bekaaid vanaf komen. Daarom wordt vaak een meerwaardeclausule opgenomen. Als de overnemer het bedrijf staakt en verkoopt binnen de gestelde termijn, moet hij/zij een deel van de winst aan hen terugbetalen.”

Op tijd beginnen

De ervaring leert dat tijdig beginnen werkt. Colette: “Soms wordt men overvallen omdat vader te lang aan het roer heeft gestaan en er niet tijdig is nagedacht over zijn opvolging. Er is tijd nodig om ernaar toe te groeien.” Daarom wordt het proces bij voorkeur al vijf jaar van tevoren in gang gezet met een basisinventarisatie. Daarbij wordt een beeld gevormd van de persoonlijke wensen van de overdrager en de toekomst van de onderneming. Accountmanagers spelen een belangrijke rol in dit denkproces. Zij zijn vaak al meerdere generaties betrokken bij de onderneming. De specialisten komen pas later aan bod.

“Bedrijfsopvolging begint niet met belastingen,” zegt Siemon Schutter, Manager Belastingadvies. “Het begint met nadenken over de toekomst. De overdragers –vaak de ouders- moeten eerst bedenken wat zij willen. Wat is het gewenste toekomstige inkomen, wat willen zij de andere kinderen doen toekomen? En: (Wanneer) willen ze verhuizen? Wat betekent bedrijfsoverdracht voor de overdracht van (productie)rechten? Wat is de waarde van het bedrijf en hoe kan deze waarde fiscaal geoptimaliseerd worden? Daarna moet gekeken worden of (en hoe) het gewenste plaatje financieel haalbaar is.”

Tonko Keizer, Senior Specialist Belastingadvies, vult aan: “Het is in ieders belang om kapitaal op te bouwen. Dat kan door te participeren in de maatschap. Als de overname niet geregeld is en er gebeurt wat -zoals ziekte of overlijden- dan kan dat het einde van het bedrijf betekenen. Dat is natuurlijk niet de bedoeling. Mijn advies is daarom om het kind altijd op te nemen in de maatschap, een overnamebeding op te nemen en het testament daarop aan te laten sluiten. Goed voorsorteren is eveneens heel belangrijk. Fiscale regels hebben termijnen en daar moet je je aan houden, bijvoorbeeld om in aanmerking te komen voor de ‘bedrijfsopvolgingsregeling’ (BOR), een gedeeltelijke vrijstelling bij de vererving of schenking van ondernemingsvermogen.”

Simultaan schaken

Na de verkennende fase is het tijd voor de invulling. Op verschillende vlakken, want bij een bedrijfsopvolging komen financiële, juridische en fiscale aspecten aan bod. Het is de fase van knopen doorhakken. Kiest men bijvoorbeeld voor ‘geruisloos doorschuiven’ of voor ‘direct afrekenen met de fiscus’?

“De familie krijgt te maken met verschillende soorten belastingen, zoals inkomsten-, overdrachts-, omzet- en schenkbelasting,” zegt Siemon. “Voor vermogen dat uit de onderneming gehaald wordt, geldt de vraag: Wat doe je ermee? Schenken aan de kinderen? Moet er een huis gekocht worden voor de ouders? En een koopsompolis? De juridische kant is minstens zo belangrijk; van het opstellen van een maatschapsovereenkomst tot de overdracht van rechten, de inschrijving bij de Kamer van Koophandel en bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.”

Colette noemt in dit verband het belang om de pachtrechten goed te regelen: “Er zijn verschillende soorten pachtovereenkomsten, van geliberaliseerde pacht met een beperkte duur tot reguliere pachtovereenkomsten die langdurend zijn wanneer de pachter aan de wettelijke vereisten voldoet.”

Colette pleit bovendien voor het opstellen van een familiestatuut. “Dat is een soort logboek of draaiboek, dat geleidelijk ingevuld wordt en waarin je de opvolging in de tijd vorm geeft. Er staan afspraken in tussen alle familieleden die bij het bedrijf betrokken zijn, zoals over beloning, opleidingen, testament, eigendom en toetreding van nieuwe generaties.”

Grietje sluit af: “Last but not least is het belangrijk om ook de huwelijkse voorwaarden en testamenten aan te passen aan de situatie na de overdracht én een levenstestament op te maken. In een levenstestament beschrijf je wat er gebeurt als iemand (tijdelijk) wilsonbekwaam wordt. Ik merk dat deze stap nog wel eens overgeslagen wordt, omdat het proces van bedrijfsoverdracht al zo uitgebreid is. Men denkt: dat doen we later nog wel eens. Maar van uitstel komt in de regel afstel. Mijn advies is: als je toch bezig bent, doe het dan in één keer goed!”

Advies nodig rondom dit onderwerp?
Vul het formulier in en wij nemen contact met u op
  • Vul onderstaand formulier in en wij nemen contact met u op.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.



<< terug naar overzicht